Boksit nedir?

Bildiğiniz gibi elmas sert bir metaldir. Burada elmastan sonra en sert mineraller arasında yer alan boksit, cam parlaklığında, farklı renklerde ve bileşimi alüminyum oksit olan bir mineral olarak tanımlanabilir. Şeffaf bir malzeme olduğu da vereceğimiz bilgiler arasında.

Nerede kullanılır?

Elbette kullanım alanları farklılık göstermektedir. Ancak bunun mineral miktarına göre değiştiğini söyleyebiliriz. Boksit içeriğindeki SiO2’ye göre cevher olarak bile değerlendirilmeyebilir. Genellikle %2 ve %3 SiO2 içeren bir cevher alüminyum endüstrisinde kullanım bulmayacaktır.

  • Alüminyum üretiminde kullanılır
  • Bunlara ek olarak boksitten elde edilen bazı ürünler olsa da bunlardan kısaca şu şekilde bahsedebiliriz.
    • sentetik mülit
    • yüksek alümina ateş tuğlası
    • döküm malzemeleri
    • Çimento, demir-çelik, tuğla olarak kullanılması mümkün olmakla birlikte fırın tuğlalarının boşluklarının doldurulmasında da kullanılmaktadır.
  • Boksitten elde edilen bazı kimyasallarda bulunur. Bunlar aşağıdaki gibidir.
    • alüminyum sülfat
    • sodyum alüminat
    • Ham petrol için kullanılan Al-Klorür
    • Alüminyum Hidrat
  • Başka tüketim alanları olmakla birlikte zımpara, zımpara taşları, bileme amaçlı kullanılan taşların üretiminde de tercih edilmektedir. Elmastan sonra sert bir mineral olduğu için aşındırıcı üretimine yardımcı olur.
  • Son olarak Ferrokrom tesislerinde de cüruf oluşumunu engellemek için kullanıldığını söyleyebiliriz.

Öncelikle boksit mineralleri hakkında kısaca bilgi verelim. O halde dünyada ve ülkemizde nerelerde üretildiğine dair yaptığımız araştırmaları sizlerle paylaşalım.

Boksit nedir?

Boksit genellikle topraksı ve kil bir yapıda bulunurken masif, oolitik olarak da bulunabilir. Cam parlaklığında ve şeffaf bir yapıya sahip olan bu mineral, alüminyum oksit bileşimi olarak bilinmektedir. Bazı minerallerin karışımı olan boksit, elmastan sonra en sert metal olarak kabul edilir. Hafif ve sert olan bu mineral gri ve beyaz renklerde bulunurken bazılarında sarı ve kırmızı tonlarda bulunur. Bir mineral karışımından oluştuğundan bahsederken, bulunan mineraller aşağıdaki gibidir.

  • Diaspora
  • Alüminyum
  • Ütü
  • Manganez hidroksitler
  • Hidrasyon

Çıkarılan boksit, %90 alüminyum üretimi için kullanılır. Alüminyum üretimi, tüm dünyada ve Türkiye’de çıkarılan boksit mineralleri içinde önemli bir yere sahiptir. Alüminyum üretiminde boksit mineralinin hafifliği çok önemli bir faktördür.

 Nerede çıkarılır?

Ülkemizde belirli bölgelerde boksit madenciliği yapılmaktadır. Bazıları aşağıdaki gibidir.

  • Konya – Seydişehir
  • Adana – Saimbeyli
  • Antalya – Akseki
  • Muğla – Milas
  • Zonguldak çevresi
  • Toros dağlarının batı kesimlerinde

Boksit minerali dünyada önemli bir yere sahiptir. Türk Maden Mühendisleri Odası verilerine göre Avustralya, Guyana, Jamaika, Brezilya, Surinam ve Venezuela ana üretim yapılan bölgelerdir. 1997 yılında 43 milyon ton alümina üretildiği söylenmektedir. Son yıllarda tüm dünyada boksit üretiminin 110 ile 125 milyon ton arasında olduğu bilinirken, bu üretim yıllık olarak hesaplanmıştır.